Op zondag 14 mei werd in de Balie in Amsterdam een conferentie gehouden over het masterplan voor het Palestijnse dorp Lifta, vlakbij Jeruzalem. De titel van de conferentie was Reconstruction of Memory. Micha de Haas doet verslag.
In dit huis heeft een vriendin van mijn moeder gewoond, ze had de mooiste bloembakken hangen onder de vensterbanken van haar mooie huis. Als kinderen hebben we vaak geprobeerd stiekem van de bloemen te plukken… maar ze had ons altijd door en zei bijvoorbeeld: als jullie deze tassen voor me naar boven dragen, dan laat ik jullie enkele bloemen plukken. Eenmaal boven legde ze ons uit dat in deze hitte de geplukte bloemen al snel zullen verleppen, en we gingen met lege handen naar huis.
Op het projectiescherm zien we wat er over is van het mooie huis uit de herinneringen van de spreker: één muur, twee lege ramen een ruïne. De spreker heet Yacoub Odeh en het huis staat in Lifta: een dorp aan de rand van Jeruzalem waaruit Yacoub als achtjarige jongen moest vluchten tijdens de Palestijnse Nakba (de ramp, zoals de Palestijnen de Israëlische onafhankelijkheidsoorlog van 1948 noemen). De bijeenkomst, georganiseerd door FAST (Foundation for Achieving Seamless Territory) gaat over de vernietiging van het collectieve geheugen met betrekking tot de Nakba, met als casestudy het dorp Lifta en het huidige Israëlische Masterplan daarvoor.
De stad als drager van het collectief geheugen
Volgens de Franse socioloog Maurice Halbwachs (Les cadres sociaux de la mémoire, 1952) en in zijn voetsporen Aldo Rossi, zijn gebouwen en monumenten de dragers van het collectieve geheugen van een gemeenschap. De vernietiging van gebouwen en monumenten in oorlogstijd wordt vaak gezien als een aanslag op het collectieve geheugen en zo op de identiteit van de tegenstander. De beelden van de vernietiging van de brug in Mostar, de opgeblazen Budha-beelden in Afghanistan, of de ingestorte WTC torens in New York maken bij ons veel emoties los, vaak zelfs meer dan beelden van vermoorde mensen. Het bouwen van een kerk midden in het Al Ahambra complex, of het verbouwen van de Byzantijnse kerk Hagia Sophia tot een moskee betekent natuurlijk veel meer dan effectief hergebruik het is een boodschap van de overwinnaar aan de verliezer.
De dag wordt ingeleid door de Israëlische architect Malkit Shoshan, initiatiefneemster van de bijeenkomst en directeur van de ngo FAST. Het is inmiddels algemeen bekend dat de realisatie van de staat Israël tegelijkertijd de destructie van het Arabische leven in honderden dorpen betekende. De zionistische slagzin een land zonder volk voor een volk zonder land was een illusie, een ontkenning van de waarheid, of volgens sommigen zelfs een leugen. De vluchtelingenkampen in de Westbank, Libanon en Jordanië getuigen hiervan. Wat nog niet zozeer bekend is, is het fysieke lot van deze dorpen. Wat is er gebeurd met de huizen, de straten, de scholen en de pleinen?
Read more: https://www.archined.nl/2006/06/the-politics-of-restoration/
